Bevrijdingswandeling lang

De Stolpersteine voor Dominéstraat 17 herinneren aan de ondergedoken en later omgebrachte, Joodse familie Flinker. Dominéstraat 19 is het geboortehuis van regisseur Fons Rademakers van de oorlogsfilm ‘De Aanslag’ naar het boek van Harry Mulisch. De rechterkant van deze straat werd verwoest tijdens het bombardement van 31 mei 1944.  

Op 11 mei 1940 maakte een bombardement op de kruising van de Ludwigstraat en de Vincentiusstraat meerdere slachtoffers, waaronder dat van dagboekschrijfster Paula Geerts. De 18-jarige studente vluchtte op 10 mei 1940 met de fiets uit Nijmegen naar haar ouderlijk huis in Roosendaal. Op 11 mei verloren zij en haar broer Olav hun leven. 

Roosendaal was al vroeg een spoorwegknooppunt en velen waren hier op doorreis naar international bestemmingen. Dat blijkt ook uit de internationale tegeltableaus boven de ramen. Station Roosendaal vormt als grensstation een belangijk knooppunt van het Nederlandse spoorwegennet. De in 1907, midden in de weilanden, geopende nieuwbouw, waarover architect G.W. van Heukelom zijn inspiratie haalde uit het elfde-eeuwse Kaiserschloss in Goslar (Harz), was het eerste asymmetrische stationsgebouw in Nederland. Voor de autuer M.J. Brusse destijds aanleiding om in de krant uit te pakken met een artikel "'s Lands Voorportaal Verlegd". 

Het stationsgebouw ademde een grandeur uit met een prachtige hoge ontvangsthal, wachtkamer en visitatiezaal voor reizigers eerste en tweede klasse. Vroeger gingen geizigers voor het buitenland vanuit de stationshal linksaf via een veertig meter lange gang naar de visitatiezaal en die voor het binnenland meteen rechtsaf het perron op. Het verschil in stand was duidelijk. Het linker gedeelte had toiletten door 'dames' en 'heeren', het rechter voor 'mannen' en 'vrouwen'. Nog altijd zijn er aan de perronzijde opschriften (in tegeltableaus) aanwezig. 
Het gedeelte met de stationshal en de drie wachtkamers had een hoogte van negentien meter. De zolder bleef altijd een loze ruimte. In de Tweede Wereldoorlog werd deze gebruikt door Duitse soldaten, die op het platte dak erboven luchtdoelgeschut hadden staan. Uit die tijd dateren twee muurtekeningen van een 'vergeten soldaat'. 

In 1944 werd de stationshal door bominslag en brand vernietigd, De nieuwbouw was echter in de stijl van de Delftse school. Wie nu rondloopt in en om het monumentale pand kan nog steeds volop details uit vroegere tijden ontdekken. Aan de voorgevel zie je de oorspronkelijke tegeltableaus, die landen uitbeelden waar men met de trein naar toe kon. Nederland en België ontbreken, die gingen met de afbraak van de restanten van de stationshal in 1945 verloren. Het markantste onderdeel van het interieur is wel de veertig meter lange gang, pal achter de zeven grote ramen, naar de visitatiezaal. Zelfs de muren en het vele tegelwerk zijn ongeschonden gebleven.

Een gedenkzuil naast de hoofdingang van het station Roosendaal draagt de namen van omgekomen spoormedewerkers met standplaats Roosendaal. 

Bij het Bevrijdingsmonument, ontworpen door Han Wezelaar, wordt jaarlijks op 4 mei twee minuten stilte in acht genomen. Het monument toont een vrouw die zich ontdoet van haar ketenen. In de sokkel staan de namen van de oorlogsslachtoffers. In het jaar dat Roosendaal 80 jaar bevrijd is, is bij het monument het Witte Anjer Perk aangelegd. De bloem staat symbool voor respect en waardering richting onze veteranen. 

In de Brugstraat staat op nummer 30 een Mariakapel die na de oorlog uit dankbaarheid werd gebouwd.

Het klooster Mariadal werd voor de Zusters Franciscanessen gebouwd in 1934 door de architecten Franciscus Sturm (klooster) en Joseph Cuijpers (kapel). De grote ommuurde kloostertuin heeft een geometrisch padenpatroon en zowel de muur als het klooster zijn aangemerkt als rijksmonument.

Een Stolperstein en een plaquette in kalksteen van de hand van J. Vlak ui 1948 aan de gevel herinneren aan verzetsstrijder pater Alphonsus Gerardus Averdieck. Hij hielp Nederlanders en geallieerden onder te duiken. Pater Averdieck werd gearresteerd tijdens zijn verblijf in dit klooster en is in Vught gefusilleerd. 

Aan het einde van de lange kloostermuur aan de Burgemeester Prinsensingel toont het beeld 'Wederopbouw' van Charles Vos twee bouwvakkers die Roosendaal steen voor steen herbouwen.  Op het voetstuk staat het gemeentewapen en vallende bommen. Het opschrift boven het voetstuk luidt: ‘De bouwkunst bloeit temidden van den strijd’ en herinnert aan verwoesting en wederopbouw.

Cephas Stauthamer ontwierp de plaquette aan de zijgevel van Molenstraat 68 ter herinnering aan het verwoestende bombardement op 11 mei 1940 op deze locatie. Het stelt een ruiter op een steigerend paard voor. De tekst op de gedenksteen is een verkorte versie van een tekst van de dichter Jan Engelman: ‘Het vuur dat woedt getemd door moed’.  

Op de rooms-katholieke begraafplaats aan de Bredaseweg in Roosendaal vind je naast de monumentale graven van burgemeesters, wethouders en bekende families ook andere markante Roosendalers. De Roosendaalse militairen die in de Tweede Wereldoorlog omgekomen zijn rusten in een eigen hofje. Ook de 38 Engelse strijders die bij de strijd om Roosendaal gesneuveld zijn hebben hier hun laatste rustplaats gevonden. Verderop staat een kruisbeeld op een calvarieberg midden in het afzonderlijke perceel voor de burgerslachtoffers, waarvan de meesten omkwamen op 31 mei 1944. 
Die ochtend kostte een mislukte aanval van de geallieerden 76 burgers het leven. De Amerikaanse bommen waren bedoeld voor het spoorgebied, maar misten doel en kwamen in het centrum van Roosendaal terecht.



De begraafplaats was vanaf 1870 ruim honderd jaar in gebruik.

Op de Algemene Begraafplaats staan graven van zowel Britse als Nederlandse militairen en burgerslachtoffers.

Roosendaal is de exclusieve thuisbasis van het Korps Commandotroepen, de elite eenheid van de Koninklijke Landmacht. In het hart van de Engelbrecht van Nassaukazerne, vind je het commandomuseum. De historische collectie toont op indrukwekkende wijze de rijke geschiedenis van de commando’s tijdens hun internationale missies. 

Het museum is op afspraak te bezoeken voor zowel individuen als groepen waarbij ook catering tot de mogelijkheden behoort. Afspraken minimaal een week van te voren overleggen, in principe alle dagen geopend, met voorkeur voor dinsdagen.

Zelf een afspraak maken kan via [email protected]
Groepen vanaf 10 personen kunnen zich aanmelden via [email protected]
Werknemers verzorgen rondleidingen en vertellen anderhalf uur gepassioneerd over “hun jongens”.
Prijs per persoon: € 5,00

Voor Dokter Heijptstraat 17 liggen drie Stolpersteine voor weduwe Hirschel- van Nierop en haar twee dochters Blondina en Simone. Zij werden op 28 augustus 1942 gedeporteerd naar doorgangskamp Westerbork en zijn van daaruit meteen doorgestuurd naar Auschwitz, waarbij ze na aankomst direct zijn omgebracht.  

Op 30 oktober 1944 trokken Britse troepen Roosendaal binnen. De Engelselaan dankt zijn naam aan de Britse bevrijders van de stad. 

Aan de Engelse-, Canadese-, Poolse- en Amerikalaan werden na de oorlog ter bestrijding van de woningnood houten woningen uit Oostenrijk gebouwd die als bouwpakket aankwamen op het station. Als betaalmiddel werden Nederlandse groenten en vis gebruikt. 

Aan de Wouwseweg op nummer 36 ligt de voormalige directeurswoning van de Landbouwwinterschool. In het voorjaar van 1944 bevond zich hier een Aussenlager van concentratiekamp Vught, waar gevangenen gehuisvest waren, die ingezet werden voor het graven van een tankgracht rondom Roosendaal.

Op 5 mei 1960 werd dit beeld van Joop Vlak onthuld op de locatie waar op 30 oktober 1944 twee regimenten van de Britse Polar Bear divisie via een Baileybrug het centrum van Roosendaal binnentrokken. Het moment van de bevrijding wordt herdacht door dit beeld in vauriosteen van een ijsbeer op een ronde basaltlavastenen zuil met vierkant voetstuk. Boven het voetstuk staan de wapenschilden van de gemeente, provincie en de regimenten Duke of Wellington en Leicestershire.

De Liberation Marker geeft toelichting op wat is gebeurd op deze locatie ten tijde van de Tweede Wereldoorlog en vormt onderdeel van de Liberationroute, die van Normandië naar Berlijn loopt langs het traject van de geallieerde bevrijders.

Op 30 oktober 1944 kunnen de Roosendalers eindelijk een sigaret roken met hun bevrijders. In de jaren daarvoor is er veel gebeurd. Door het spoorweg knooppunt is de stad vaak het doelwit geweest van bombardementen. Bij sommige daarvan zijn vele doden gevallen. Eindelijk is er dan de bevrijding door de Engelse divisie die bekend staat als de Polar Bears. 

Het beeld voor de kerk van de paters redemptoristen, Kade 21, is gemaakt door Charles Vos en stelt de aartsengel Michaël voor. Het beeld is na de oorlog door de paters geplaatst uit dankbaarheid voor het feit dat zij, samen met de buurtbewoners die toevlucht gezocht hadden in het klooster, de oorlog overleefd hadden.

Het verzetsmonument, ontworpen door Ferry Lauwerijssen, is opgericht ter nagedachtenis aan hen die zich in hebben gezet voor het verzet tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Het verbeeldt een gezin van brons; man, vrouw en kind. De hoofden van het gezin zijn in de vorm van drie O’s. Zij staan voor de leus Onbekend, Onbemind, Oranje.

Een eerder in opdracht van P. van Weel gebouwd woonhuis werd in 1892 in opdracht van Emile van Loon verbouwd en uitgebreid naar een plan van architect M. Vergouwen. Voor een voornamelijk inwendige verbouwing in 1929 tekende de architect J. Th. Cuypers.
In 1936 werd het pand in gebruik genomen als "nieuw" gemeentehuis. De vestibule en het trappenhuis met het glas-in-lood, de tuinzaal met de "zeven werken van barmhartigheid" en ook de marmeren schouw en de muurschilderingen van G. de Morée in de vroegere werkkamer van Vincent van Gilse, schoonzoon van Emile van Loon, geven het pand een zekere voornaamheid. 
Door de bouw van Marktstede is de relatie van het pand met de tuin, het huidige Emile van Loonpark, geheel verdwenen. De tuinaanleg uit 1883 van tuin-architect Heerma van Voss bleef behouden.

Aan het einde van de lange gang tussen Markt 31 en 33 ligt een bunker die door de Duitse bezetter bedoeld was als kabelschakelpunt voor telefoonlijnen.