Kreken- en bekenroute

Karel de Vijfde, Erasmus, Filips de Tweede, en ga zo maar door. Ze gingen rond de zestiende eeuw allemaal langs in het Kasteel van Wouw. Het waren de hoogtijdagen voor het kasteel. Tot voor kort was er van het kasteel niets meer te zien. De eeuwenoude muren van deze burcht zaten jarenlang verstopt in de grond, maar met het restaureren van de muren en het terugbrengen van de slotgracht komt het kasteel opnieuw tot leven.

Vier meter hoge aarden wallen geven nu de contouren van het vroegere kasteelcomplex aan. Via een moderne toegangsbrug kom je op het middenterrein waar vroeger de oude burcht en de bijgebouwen stonden. Die oude burcht is inmiddels deels gerestaureerd en opnieuw ingevoegd. Met verhogingen zijn de contouren van de vroegere bijgebouwen zichtbaar gemaakt. De hoogste ophogingen zijn de jongste gebouwen. De laagste stukken zijn het oudst en horen bij de oude burcht die tussen 1250 en 1300 werd gebouwd.

Bijzonder is de ‘nieuwe’ waterput. Het bovenste deel dat zichtbaar is, is opgetrokken op een 4½ meter diepe waterput van het kasteel. Die is aan de binnenzijde helemaal bekleed met natuursteen en functioneert nog prima. Let op het wapen van de familie Van Glymes in de put en de namen van de heren van Bergen op Zoom in de randen. De natuurstenen bovenrand is bijna helemaal origineel, want deze stenen waren in de put gegooid.

De slotgracht is hersteld en heeft weer een functie: bij droogte houdt ze water vast, bij veel regen voert ze het af. In vroeger tijden maakte het kasteel deel uit van de West-Brabantse Waterlinie, een militair verdedigingssysteem dat water slim inzette als wapen. 

Parkeren
De auto parkeer je op het Torenplein in Wouw, vanaf het Torenplein loop je in ca. 12 minuten naar het Kasteel van Wouw.
Fietsers kunnen hun fiets bij de ingang van het terrein stallen.

Rolstoeltoegankelijk
Ook rolstoelgebruikers kunnen het Kasteel van Wouw bezoeken. 

De gemeente Roosendaal is met de dorpskern Wouw, en daarmee ook het Kasteel van Wouw, toegetreden tot de Alliantie Zuiderwaterlinie. Met het Kasteel van Wouw als belangrijkste bezienswaardigheid, wordt het verhaal van de Zuiderwaterlinie verder verrijkt.

De Smalle Beek is zichtbaar diep in het landschap gesneden. De Smalle Beek voorzag de slotgracht van het kasteel van Wouw van water. De Smalle Beek  komt uit in de Boomvaart die in 1643 werd aangelegd ten behoeve van de turfwinning. De Boomvaart lost uiteindelijk via de vesting van Steenbergen het water in de Steenbergse haven en de Vliet.

Geopark Schelde Delta
De Smalle Beek is onderdeel van het Geopark Schelde Delta. Unesco Global Geopark Schelde Delta is een uniek grensoverschrijdend estuarium: Nergens ter wereld is de wisselwerking tussen mens en water -de samenwerking én de tegenwerking- nog zo zichtbaar in het landschap als in de Vlaams-Nederlandse Schelde Delta. Een evenwicht vinden tussen het goede en het nodige in dit dynamische landschap is moeilijk, en verdient alle aandacht die een Geoparkstatus biedt.

Het huidige landschap van Geopark Schelde Delta is een verhaal van 50 miljoen jaar bodemdaling en -opheffing, van stijging en van daling van de zeespiegel, van getijdenwateren, rivieren en klimaatverandering. Daarnaast toont het de afwisselende rol van natuurlijke processen en menselijke invloeden van de laatste tweeduizend jaar: de Deltawerken, kleiputten voor de baksteennijverheid, turfwinning voor energie en zout, houtkap voor de bouw, gecontroleerde overstromingsgebieden (Sigmaplan)…

Een erkenning als Unesco Gobal Geopark is een keurmerk dat internationale aandacht schenkt aan het geologisch erfgoed van een gebied, en de daarmee samenhangende cultuurhistorie. Dit geeft initiatieven voor onderzoek, natuur- en landschapsbeheer en duurzaam toerisme dan ook meer kans op (Europese) fondsen. Unesco hecht ook veel belang aan de educatie, de lokale tradities en de holistische aanpak van de geoparken.

De Schelde loopt als blauwe draad door het Geopark. Alles samen is het een gebied van 5.500 km², verspreid over 63 partnergemeenten en met zo’n 1.500.000 inwoners. Het strekt zich uit over de provincies Zeeland en Noord-Brabant in Nederland, en West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen en Antwerpen in België. Die provincies zijn de initiatiefnemers van dit Unesco Global Geopark.

Kijk voor meer informatie op www.scheldedelta.eu.

De Boomvaart is een kunstmatige voortzetting van de Smalle Beek die via de vesting van Steenbergen uitmondt in de Steenbergse haven/ Vliet. De Boomvaart is in 1643 aangelegd ten behoeve van de veenwinning in Het Laag en Het Oudland. Deze vaart is belangrijk voor de afwatering van de Wouwse beken en het op peil houden van de grachten van Steenbergen.

Via de Boomvaart stroomt het water naar de vestinggrachten van Steenbergen, ooit cruciaal voor de verdediging van de stad. 

De Roode Weel is een grote waterplas die ontstond na een dijkdoorbraak en is omzoomd met brede rietkragen. Het is een paradijs voor watervogels en vanuit de vogelkijkhut heb je een prachtig uitzicht.

Tussen polderdorp Kruisland en vestingstad Steenbergen bevindt zich een waterrijk gebied bekend als de Cruijslandse Kreken, een restant van het oude kreken- en getijdengebied. In de 17e en 18e eeuw was het als inundatiegebied (gebied dat onder water gezet kon worden om de vijand tegen te houden) onderdeel van de West Brabantse Waterlinie. Het voormalige krekengebied heeft nu vooral functie voor waterbeheer, natuur en recreatie.

In 1822 werd besloten tot afdichting van de Vliet bij het Volkerak. Daartoe moesten schut- en spuisluizen worden gebouwd. De eerste sluis bij Bovensas kwam gereed in 1824 en is nu gedempt. De nieuwe sluis uit 1914 staat permanent open, omdat sinds 1987 door het afsluiten van het Volkerak als uitvloeisel van de Deltawerken er geen getijdenbeweging meer is. De naam Blauwe Sluis komt overigens niet van de kleur van het water, maar van de donkerblauwe kleur van de natte stenen.

De eerste plannen voor een verbinding tussen Vliet en de Mark en Dintel dateren al van 1911. Hevig verzet, de Tweede Wereldoorlog en de wederopbouw zorgden ervoor dat het kanaal pas in 1983 voltooid kon worden. Roosendaal is hierdoor bereikbaar voor schepen tot 1.350 ton. Bovendien kan vanuit Roosendaal over water Breda bereikt worden.

De Roosendaalse Vliet ontspringt nabij Kalmthout als Kleine Aa en Wildertse Beek. Als (Water)Molenbeek loopt ze naar Roosendaal en gaat over in de Vliet. Deze eindigt via de sluizen van Benedensas in het Volkerak. De Vliet dient voor de afvoer van water en heeft een belangrijke functie als vaarwater. Het bevaarbaar maken van de Vliet in 1451 zette de bloei van Roosendaal in gang. Later werd de Vliet gedeeltelijk gekanaliseerd. Tot de jaren zeventig van de twintigste eeuw had de Vliet grote betekenis voor de aan- en afvoer van grondstoffen en producten. In de afgelopen decennia kreeg de rivier in toenemende mate een recreatieve functie.

De Zoom is een diep gelegen, 13,5 kilometer lange stroom die ontspringt in België als Oude Moervaart op de Kalmthoutse Heide. Als Spillebeek en De Zoom stroomt ze langs Essen en Wouwse Plantage naar Bergen op Zoom.

Deze waterweg werd vroeger gebruikt om turf naar de haven van Bergen op Zoom te vervoeren. Dat gebeurde per turfvlet, een schip van 15 meter lang en 2,5 meter breed dat werd getrokken door vier personen die op de waterkant liepen. De turfvaarten waren niet veel breder dan de vletten, dus boten konden elkaar niet passeren. Om problemen te voorkomen voer men in konvooien van enkele tientallen aan elkaar gekoppelde turfschepen achter elkaar.

Er bestaat een misverstand dat Bergen op Zoom zijn naam te danken zou hebben aan deze moervaart, 
maar niets is minder waar. Hoe oud de moervaart precies is, is niet duidelijk, maar in 1429 had hij een zodanige lengte, dat Ouwervelden werd bereikt. Dit was het turfgebied dat tot de huidige Belgische grens liep

Na aanvankelijk een belangrijke functie te hebben gehad als turfvaart kreeg De Zoom vooral een belangrijke functie ten behoeve van de inundatie als onderdeel van  de West Brabantse Waterlinie. Op oude kaarten is dat ook duidelijk te zien. De Zoom was daartoe verbonden met verschillende vennen, zoals het Papengat, het Herels Ven en de Zeezuiper. Tegenwoordig heeft De Zoom als afwateringskanaal niet veel betekenis meer. In de zomer staat de turfvaart vaak helemaal droog.

Langs de Watermolenbeek loopt het Molenbeekpad. Nabij de kinderboerderij Minnebeek lag sinds de twaalfde eeuw de watermolen waaraan de beek zijn naam te danken heeft. De molen werd in de laatste oorlog zwaar beschadigd en de laatste resten verdwenen in de jaren zestig. Het dal van de Molenbeek is een nat gebied met beemden, knotwilgen en elzen, waar ook drinkpoelen voorkomen. 

In het oorspronkelijk moerassige gebied de Moerkant ten noorden van Essen ontspringt de Rissebeek. Onderweg heeft de beek namen als de Hainkbeek, Rissebeek, Kellebeek en Engebeek. De Rissebeek heeft een belangrijke functie voor de waterbeheersing; daarnaast is sprake van recreatief gebruik (hengelsport) en een groeiende natuurfunctie.  Deze beek is aangewezen als ecologische verbindingszone.